RAID to angielski akronim okre艣laj膮cy spos贸b zapisywania danych na dyskach, najcz臋艣ciej w serwerze, kt贸ry ma na celu zwi臋kszy膰 wydajno艣膰 ich pracy. Dotychczas RAID mo偶na by艂o spotka膰 na firmowych serwerach. Obecnie coraz cz臋艣ciej w domach dost臋pne s膮 serwery przechowuj膮ce multimedia i inne dokumenty, bo nie wszyscy ufaj膮 (i dobrze) 鈥瀋hmurowym鈥 rozwi膮zaniom. Gdy zamierzasz mie膰 serwer w domu, w ko艅cu b臋dzie trzeba zada膰 sobie pytanie, jak dane na dyskach serwera b臋d膮 zapisywane, tzn. kt贸ry RAID (macierz dysk贸w) wybra膰? Zanim zapiszesz jakiekolwiek dane na dyskach powiniene艣 ustawi膰 RAID w konfiguracji serwera.

RAID w warunkach domowych ustawia si臋 ustawieniach serwera. Ustawienia w ramach dedykowanej karty rozszerze艅 RAID do艂膮czanej do komputera/serwera wykonuje si臋 raczej w du偶ych, biznesowych, serwerowych rozwi膮zaniach.

Najlepsze konfiguracje RAID dla domowych serwer贸w NAS

Ka偶dy RAID ma swoje zalety i wady. Kt贸ry rodzaj wybra膰 zale偶y od ilo艣ci danych, kt贸re chcesz zapisa膰 oraz od ich istotno艣ci. Istotne dane takie jak twoje wa偶ne dokumenty powinny by膰 bardziej zabezpieczone przed uszkodzeniem, ni偶 najnowszy film o Bondzie. Do serwer贸w, w tym do RAID wybieraj dyski przeznaczone do serwer贸w NAS o takiej samej pojemno艣ci i 鈥 w przypadku dysk贸w HDD 鈥 szybko艣ci rotacji talerzy na sekund臋.

RAID 0

Dwa lub wi臋cej dysk贸w 艂膮czone s膮 ze sob膮 w jeden wolumen.

Na przyk艂ad: dwa dyski o pojemno艣ci 2TB i 1TB b臋d膮 widoczne w Windows 鈥 kt贸ry 艂膮czy si臋 z serwerem 鈥 jako jeden dysk 3TB. Dane s膮 zapisywane na obu dyskach. Uszkodzenie jednego dysku powoduje uszkodzenie ca艂ego wolumenu dysk贸w, a wi臋c tracisz dane na wszystkich dyskach.

Roz艂o偶enie danych na dyskach w RAID 0
Roz艂o偶enie danych na dyskach w RAID 0

RAID 1

To lustrzana kopia (z ang. mirror) dw贸ch lub wi臋cej dysk贸w, dlatego dyski musz膮 mie膰 tak膮 sam膮 pojemno艣膰.

Na przyk艂ad: dwa dyski po 2TB b臋d膮 widoczne w Windows jako jeden dysk 2TB. Dane zapisywane s膮 na jednym dysku, na pozosta艂ych tworzona jest kopia 1:1. Uszkodzenie jednego dysku powoduje utrat臋 danych tylko z tego dysku. Dane na pozosta艂ych dyskach s膮 nienaruszone. RAID 1 jest bardzo dobry zapisywania wa偶nych danych, dokument贸w ze wzgl臋du na kopie niezale偶ne od innych dysk贸w.

Roz艂o偶enie danych na dyskach w RAID 1
Roz艂o偶enie danych na dyskach w RAID 1

RAID 0+1 lub 1+0

Inaczej nazywane RAID 01 lub RAID 10. To po艂膮czenie RAID 1 i RAID 0. Tworzy si臋 wolumen dysk贸w, kt贸ry posiada r贸wnie偶 swoj膮 lustrzan膮 kopi臋. R贸偶nice mi臋dzy 01 i 10 polegaj膮 na sposobie zapisu danych jak pokazano poni偶ej. Uszkodzenie jednego dysku w wolumenie powoduje utrat臋 wszystkich danych tylko w ramach tego偶 wolumenu. Kopia wolumenu pozostaje nietkni臋ta. Jest to po艂膮czenie zalet i wad RAID 0 i RAID 1, a wi臋c wymaga minimum 4 dysk贸w.

Roz艂o偶enie danych na dyskach w RAID 01
Roz艂o偶enie danych na dyskach w RAID 01
Roz艂o偶enie danych na dyskach w RAID 10
Roz艂o偶enie danych na dyskach w RAID 10

RAID 3

Ilo艣膰 dost臋pnych dysk贸w do zapisu danych to 鈥濶 minus 1鈥, gdzie N to liczba dysk贸w w serwerze, a ten ostatni dysk to dysk 鈥瀙arytetowy鈥. Dyski N tworz膮 jeden wolumen.

Na przyk艂ad: masz 4 dyski po 2TB. Tw贸j Windows 艂膮cz膮cy si臋 z serwerem zobaczy jeden dysk o pojemno艣ci 6TB. Ostatni dysk 2TB zapisuje 鈥瀙arytet鈥 danych. Nie b臋d臋 zag艂臋bia艂 si臋 w szczeg贸艂y, natomiast chodzi oto, 偶e 鈥瀙arytet鈥 to zbi贸r matematycznych oblicze艅 dotycz膮cych danych zapisanych na pozosta艂ych dyskach. Gdy jeden, nie-parytetowy dysk zostanie uszkodzony, b臋dziesz m贸g艂 odbudowa膰 dane z tego dysku na nowym dysku, wtedy te偶 nie utracisz danych. Je艣li dwa i wi臋cej dysk贸w zostanie uszkodzonych, tracisz wszystkie dane na wszystkich dyskach.

Roz艂o偶enie danych na dyskach w RAID 3
Roz艂o偶enie danych na dyskach w RAID 3

RAID 5

RAID jest bardzo podobny do RAID3 z t膮 r贸偶nic膮, 偶e parytetowe dane s膮 zapisywane na wszystkich dyskach. Rodzi to zalet臋 zwi臋kszonych pr臋dko艣ci odczytu danych, ale i wad臋 zmniejszonej pr臋dko艣ci zapisu. Im wi臋ksze dyski, tym odbudowa danych po awarii trwa d艂u偶ej i dotyczy wszystkich dysk贸w. Wzrasta przez to ryzyko uszkodzenia drugiego dysku, podczas odbudowy, co spowoduje utrat臋 danych na wszystkich dyskach.

Roz艂o偶enie danych na dyskach w RAID 5
Roz艂o偶enie danych na dyskach w RAID 5

RAID 6

To usprawniona wersja RAID 5. Masz tutaj dwa dyski parytetowe, a wi臋c uszkodzenie do dw贸ch dysk贸w nie spowoduje utraty danych. Szybko艣膰 pracy dysk贸w w tej macierzy jest wi臋ksza, ni偶 pojedynczego dysku.

Na przyk艂ad: Maj膮c 5 dysk贸w o pojemno艣ci 2TB na serwerze, tw贸j Windows zobaczy 6TB dysk, na kt贸rym mo偶esz zapisywa膰 dane. Reszta wykorzystywana jest do oblicze艅 parytetu.

Roz艂o偶enie danych na dyskach w RAID 6
Roz艂o偶enie danych na dyskach w RAID 6

Jak pracowa膰 na danych zapisanych w RAID?

W przypadku RAID wykorzystuj膮cego parytetowy dysk lub dyski, dane kt贸rymi aktualnie operujesz: zapisujesz, usuwasz, dodajesz, modyfikujesz, s膮 zapisywane przy jednoczesnym obliczaniu parytetu. Nie jest to najbardziej wydajne rozwi膮zanie dla ciebie jak i dla twojego serwera. Dlatego dobry serwer posiada jeszcze jeden dysk, zwany 鈥瀋ache鈥 鈥 cz臋sto SSD, bo jest szybszy ni偶 HDD, kt贸ry tymczasowo przechowuje kopie ostatnio u偶ywanych plik贸w, folder贸w. Praca na tych plikach wyj臋ta jest spod dzia艂ania RAID i praca na nich jest znacznie szybsza. Po zako艅czeniu pracy, o ustalonej godzinie serwer przekazuje dane do macierzy RAID.

Twoje dane - Cloud Sync vs. Cloud Backup vs. Cloud Storage
Dzi臋ki takim us艂ugom jak Google Drive, Microsoft Onedrive, Apple iCloud, twoje dane s膮 synchronizowane ze wszystkimi, pod艂膮czonymi urz膮dzeniami. Owe us艂ugi nazywane s膮 z ang. Cloud Sync, synchronizacja z 鈥渃hmur膮鈥, serwerem w internecie.
logoTechnologie w Domu
Twoje dane - Cloud Sync vs. Cloud Backup vs. Cloud Storage

Kopie zapasowe za pomoc膮 RAID

Macierz dysk贸w RAID posiada funkcje ochrony danych poprzez 鈥瀖irroring鈥 (RAID 1) lub parytet. Rozwi膮zania te 鈥瀌o pewnego stopnia鈥 chroni膮 przed utrat膮 danych po awarii dysku. Nie chroni膮 natomiast przed uszkodzeniem danych, przed omy艂kowym skasowaniem danych przez u偶ytkownika itp. Dlatego RAID nigdy nie powinien by膰 wykorzystywany jako zamiennik kopii zapasowej. Maj膮c serwer z macierz膮 RAID, wykonuj kopie zapasowe i przechowuj je na niezale偶nych dyskach, w innym urz膮dzeniu. Sposoby tworzenia kopii zapasowej 鈥 z ang. backup 鈥 opisuj臋 w innym artykule.

Kt贸ry RAID wybra膰?

Wszystko zale偶y od tego ile masz dysk贸w, jakiej pojemno艣ci potrzebujesz do zapisywania danych, czy wolisz wi臋ksz膮 ochron臋 danych, czy szybko艣膰 dost臋pu do danych? Je艣li masz serwer z dwoma dyskami, to wybierz RAID 1 gdy zale偶y tobie na ochronie danych, lub RAID 0 gdy tej ochrony nie potrzebujesz, bo np. masz kopie zapasowe. Serwer z pi臋cioma dyskami bardzo dobrze nadaje si臋 do RAID 6, ale zauwa偶 偶e na dw贸ch dyskach nie zapiszesz swoich danych, ale za to b臋dziesz mie膰 solidn膮 ochron臋 w postaci dw贸ch dysk贸w parytetowych.

Alternatywy dla RAID

Domowy serwer w zale偶no艣ci od ustawie艅 mo偶e zapisywa膰 dane bez RAID. Robi膮c cz臋ste kopie zapasowe zabezpieczysz siebie przed utrat膮 danych. Serwer bez RAID to zapis i dost臋p do danych na dyskach z konieczno艣ci膮 przechodzenia mi臋dzy nimi. Maj膮c pi臋膰 dysk贸w w serwerze, tw贸j Windows b臋dzie widzie膰 pi臋膰, niezale偶nych dysk贸w. RAID 艂膮czy dyski, mo偶e dzia艂a膰 szybciej (RAID 6) i wprowadza dodatkow膮 ochron臋 danych. Czy mo偶na nie mie膰 RAID, ale jednocze艣nie mie膰 mo偶liwo艣膰 艂膮czenia dysk贸w i wprowadzenia parytetowej ochrony? TAK. Z pomoc膮 przychodzi oprogramowanie Unraid.

To serwerowe oprogramowanie tworzy macierz, kt贸ra 艂膮czy dyski, ale jednocze艣nie nie jest to RAID. Obok tego mo偶na stworzy膰 jeden lub wi臋cej dysk贸w parytetowych pomagaj膮cych w odbudowie macierzy po uszkodzonych dyskach. Dodatkowo mo偶na ustawi膰 dysk 鈥瀋ache鈥, kt贸ry dzia艂a tak jak opisa艂em powy偶ej i w Unraid jest on wysoce wskazany. Ma艂o tego, aby uchroni膰 dane z dysku 鈥瀋ache鈥 zanim zostan膮 przekazane do g艂贸wnej macierzy, masz mo偶liwo艣膰 ustawienia drugiego dysku 鈥瀋ache鈥, kt贸ry b臋dzie lustrzan膮 kopi膮 pierwszego. Unraid 艣wietnie nadaje si臋 do przechowywania multimedi贸w, gdzie RAID nie jest a偶 tak istotny, cho膰 warto go te偶 u偶ywa膰 jako serwer dokument贸w.

Unraid umo偶liwia instalacj臋 rozszerze艅, kt贸ry zmienia go w prawdziwy kombajn z wieloma mo偶liwo艣ciami 鈥 mo偶e mie膰 w艂asnego dropboxa, spotify, centralk臋 inteligentnego domu, serwer VPN, 艣ci膮gaczk臋 torrent贸w, mened偶era hase艂 itd. Dyski w Unraid mog膮 by膰 r贸偶nej wielko艣ci. Obs艂uga Unraid wymaga jednak technicznych umiej臋tno艣ci. Je艣li nie masz technicznych umiej臋tno艣ci, ale masz za to gruby portfel to skorzystaj z rozwi膮za艅 RAID i serwer贸w firm Synology albo QNAP.