W dobie cyfrowej, permanentnej inwigilacji coraz wi臋cej os贸b decyduje si臋 na uruchomienie w domu w艂asnego serwera zamiast korzysta膰 z us艂ug gigant贸w technologicznych takich jak Google. W sklepach dost臋pne s膮 serwery NAS, kt贸re mog膮 pe艂ni膰 r贸偶ne funkcje w domu, nie tylko magazynu danych. Serwerem mo偶e by膰 ka偶dy komputer, a wi臋c samodzielnie mo偶na go sobie z艂o偶y膰 i uruchomi膰. Teoretycznie ka偶dy system operacyjny si臋 na da, ale lepiej jest wykorzysta膰 ten najlepiej pasuj膮cy do tego celu.

Zanim przejd臋 do meritum, pokr贸tce wspomn臋 o sprz臋cie. Dla typowych, domowych zastosowa艅 najcz臋艣ciej na domowy serwer wystarczy komputer typu ARM (np. Raspberry Pi itp.) lub mini PC (nettop, NUC itp.) 鈥 taki sprz臋t powinien pobiera膰 niewiele energii elektrycznej, tj. nie wi臋cej ni偶 20W, za co wdzi臋czny b臋dzie tw贸j portfel. Jednak je艣li masz wi臋ksze wymagania, wtedy komputer o architekturze typowego PC b臋dzie potrzebny. Serwer domowy powinien dzia艂a膰 24/7. Zaawansowani u偶ytkownicy, taki serwer mog膮 postawi膰 w obudowie RACK razem z innymi, sieciowymi urz膮dzeniami, ale to jest ju偶 temat na inny wpis. Tak czy owak, buduj膮c sw贸j w艂asny serwer musisz mie膰 techniczne umiej臋tno艣ci, w tym zna膰 obs艂ug臋 systemu Linux i linii komend. Kupuj膮c serwer w sklepie marki Synology lub QNAP prace wykonujesz na graficznym interfejsie.

Do czego mo偶na wykorzysta膰 serwer domowy?

Tylko twoja wyobra藕nia, u偶ywany sprz臋t i dost臋pne oprogramowanie ci臋 ograniczaj膮. Serwer mo偶e pe艂ni膰 jedn膮, kilka lub wiele funkcji i uruchamia膰 r贸偶ne oprogramowanie jednocze艣nie. Serwerem mo偶e by膰 magazyn danych, plik贸w, dokument贸w NAS. Za pomoc膮 zainstalowanego w nim oprogramowania mo偶liwe jest r贸wnie偶 postawienie serwera multimedialnego, prywatnego DNS, serwera zdj臋膰, serwera konwertuj膮cego sygna艂 AirDrop na Chromecast i na odwr贸t, serwera kalendarzy CalDav, serwera Minecraft, serwera kryptowalut, centralki inteligentnego domu i tak dalej.

Co to jest oprogramowanie 鈥瀌ocker鈥?

Aby zainstalowa膰 program w Windows, 艣ci膮gasz plik instalacyjny, uruchamiasz go i post臋pujesz zgodnie z instrukcjami pojawiaj膮cymi si臋 na ekranie. Podobnie sprawa ma si臋 z instalacj膮 na serwerze, kt贸ry za pomoc膮 linii komend lub 艣ci膮gni臋tego pliku instaluje oprogramowanie. Jednak taka forma instalacji cz臋sto nie jest zalecana, dlatego wymy艣lono 鈥瀌ocker鈥. Takie oprogramowanie instalowane jest za pomoc膮 linii komend nie bezpo艣rednio w systemie operacyjnym serwera, ale w odizolowanym 艣rodowisku, co zwi臋ksza bezpiecze艅stwo i stabilno艣膰 systemu OS.

Czym jest serwer homelab?
Homelab mo偶e wygl膮da膰 jak zwyk艂y komputer PC, ale r贸wnie偶 mo偶e przybra膰 form臋 instalacji RACK w przypadku bardziej zaawansowanych konstrukcji lub te偶 mo偶e to by膰 kupiony serwer NAS (magazyn danych) z funkcj膮 instalacji dodatkowego oprogramowania.
logoTechnologie w Domu
Czym jest serwer homelab?

System operacyjny do domowego serwera

Linux, Windows

Systemem OS serwera mo偶e by膰 zar贸wno Windows, Linux jak i MacOS. Najcz臋艣ciej jednak b臋dzie to system bazuj膮cy na Linuksie o r贸偶nej nazwie. System oparty na Linuksie (raczej) nie wymaga op艂at licencyjnych, lepiej dzia艂a jako serwer i nie jest tak zasobo偶erny jak dwa pozosta艂e systemy. Poni偶sze systemy oparte s膮 w艂a艣nie na Linuksie.

Debian, Ubuntu, Fedora, Raspberry Pi OS

To cztery bardzo popularne systemy operacyjne Linuks, na kt贸rych mo偶na postawi膰 domowy serwer. Najcz臋艣ciej do takich zastosowa艅 u偶ywa si臋 systemu Debian lub Ubuntu lub ten wbudowany w urz膮dzenie Raspberry Pi. Praca w linii komend nie powinna by膰 dla ciebie obca. Systemy s膮 darmowe i 鈥瀘pen source鈥.

UNRAID

Do艣膰 nietypowo dzia艂aj膮cy system operacyjny serwera domowego (cho膰 mo偶e by膰 wykorzystywany r贸wnie偶 w ma艂ych firmach). Mimo swojej odmienno艣ci nale偶y do czo艂贸wki najlepszych system贸w i skierowany do u偶ytkownik贸w z umiej臋tno艣ciami obs艂ugi serwera. Jego odmienno艣ci膮 jest nie u偶ywanie zapisu danych w RAID, powszechnego w serwerowych systemach 鈥 dlatego jego nazwa to UNRAID. Zamiast w RAID, dane zapisywane s膮 standardowo w wirtualnych katalogach-dyskach (z ang. 鈥瀞hare鈥) i s膮 one zabezpieczone przed uszkodzeniem za pomoc膮 dysku ustawionego jako 鈥瀙arity鈥. System ten mo偶na wykorzystywa膰 do r贸偶nych cel贸w dzi臋ki mo偶liwo艣ci instalacji przer贸偶nego oprogramowania jako 鈥瀌ocker鈥 鈥 niekt贸re z nich s膮 wylistowane na tej stronie: Unraid.net/community/apps. Do u偶ywania UNRAID wymagane jest wykupienie jednorazowej licencji, kt贸rej cena zale偶y od liczby zainstalowanych dysk贸w (HDD, SSD, M2).

Dlaczego ten system nie u偶ywa RAID? Dost臋pne s膮 r贸偶ne rodzaje zapisu danych w RAID, wiele z nich posiada bardzo wa偶ne wady. Przyk艂adowo, gdy jeden z pi臋ciu dysk贸w w topologii RAID5 zostanie uszkodzonych, w贸wczas nie b臋dzie mo偶liwe odczytanie danych ze wszystkich pi臋ciu dysk贸w. Wad膮 RAID jest r贸wnie偶 konieczno艣膰 u偶ywania dysk贸w o identycznej pojemno艣ci, a w przypadku HDD r贸wnie偶 o identycznej rotacji. Wi臋cej o formatach zapisu danych, wadach i zaletach RAID pisa艂em w innym artykule.

Runtipi, UmbrelOS, CasaOS, Cosmos Cloud

Wspomniane wy偶ej cztery aplikacje to programy, kt贸re nale偶y zainstalowa膰 na ju偶 uruchomionym systemie operacyjnym Linuks. To darmowe oprogramowanie 鈥瀘pen source鈥, kt贸re w spos贸b p贸艂automatyczny zamienia komputer na serwer. Wszystkie umo偶liwiaj膮 艂atw膮 instalacj臋 oprogramowania i cz臋艣ciowe zarz膮dzanie serwerem przy u偶yciu graficznego interfejsu, dost臋pnego za pomoc膮 przegl膮darki internetowej. Cosmos opr贸cz typowych, serwerowych aplikacji uruchamia r贸wnie偶 pomocnicze, serwerowe programy (np. Reverse Proxy). UmbrelOS jest dobry dla tych, co cz臋sto handluj膮 Bitcoinem.

Gotowe serwery w sklepie

Serwery firm Synology lub QNAP to rozwi膮zania dla tych, kt贸rzy nie maj膮 zbyt szerokich kompetencji w zakresie obs艂ugi systemu Linuks i budowy w艂asnego serwera. Produkty te oferuj膮 obs艂ug臋 za pomoc膮 graficznego interfejsu i nie wymagaj膮 dotykania linuksowej linii komend. S艂owem, obs艂uga tych serwer贸w jest tak samo 艂atwa jak ka偶dej windowsowej aplikacji. Oczywi艣cie pewna techniczna wiedza jest wskazana, 偶eby wiedzie膰 co robi膰. Zainstalowa膰 mo偶na w nich przer贸偶ne oprogramowanie. Serwery NAS Synology i QNAP, w zale偶no艣ci od ustawie艅, b臋d膮 zapisywa膰 dane w formacie RAID. W Internecie 鈥 szczeg贸lnie po angielsku 鈥 znajdziesz te偶 mn贸stwo poradnik贸w dotycz膮ce obs艂ugi.